రతిరాజ జనక - Ratiraja Janaka

రతిరాజ జనక వో రామామనోహర
తతితోడఁ  బురుషోత్తముఁడవు నీవే

సతుల మన సెఱిఁ గి సరసము లాడవలె
యితవుగాను మోవి యియ్యవలె
మతకము లెల్ల మాని మర్మము లంటఁగవలె
చతురుఁడ విన్నిటాను జాణవు నీవే

భావించి చూచేవారిఁ  బక్కన లాలించవలె
కైవసమై వలపులు గైకొనవలె
చేవమీఱ నవ్వు నవ్వి సిగ్గు దేరుచవలె
కోవిదుఁడ విందుకెల్లా గురువవు నీవే

తొట్టి  యిందరికి నీ రతులు నేరుపఁగవలె
నెట్టుకొని యేలి కృప  నించఁగవలె
గట్టిగ నే నలమేల్మంగను నన్నుఁ  గూడితివి
యిట్టి  గుణాల శ్రీ వేంకటేశుఁడవు నీవే. 

భావామృతం : 
ఓ స్వామీ! నీవు రతిరాజ జనకుడవే. రామా మనోహరుడవే. పురుషోత్తముడవే. పురాణకాలం నుండి వస్తున్న నీయీ బిరుదులను ఎవరు కాదంటారు. అన్నీ సార్థకములే. ఇప్పుడు నీవు వేంకటేశ్వర స్వామివి. అన్నిటను చతురుడవు-జాణవు. కోవిదుడవు-గురువవు. ఇప్పటి యీ నీ గుణాలను సార్థకం చేయటానికి ఈయీ పనులను చేయాలంటూ అన్నమయ్యే స్వామిని '' రతిరాజ జనక వో రామామనోహర/1తతి తోడ(బురుషోత్తముడవు నీవే '' సంబోధిస్తూ సూచించటం ఈ సంకీర్తన లోని విషయం.
1.తతి=సమయం, అదను; 2. ఇతవు=హితవు, మేలు; 3. వైపు=ప్రక్కన; 4. తొట్టి=ప్రాపుగొని, స్పృశించి, మెండుకొని.
ఓ స్వామీ! నీవు సతుల మనసులను తెలుసుకొని సరసాలాడాలి. వారు హితాన్ని, ఆనందాన్ని పొందేటట్లుగా మోవినియ్యాలి. మాయలన్నీ మానుకొని మర్మాలనంటాలి. నీవు మంచి చతురుడవు. ఇవన్నీ జాణవైన నీకు తెలియకుండా ఉంటాయా!
ఓ స్వామీ! నిన్ను మనసులో తలచుకొన్న చెలుల ప్రక్కన చేరి వారిని లాలించాలి. వారిని దగ్గరకు తీసుకొని హత్తుకొని వలపులు నింపాలి. వారు సిగ్గులు పడుతుంటే-వారిసిగ్గులు పోగొట్టటానికి ఎన్ని నవ్వులనైనా నవ్వాలి. ఇందులో నీవు మంచి పండితుడవు. ఇవన్నీ గురువువైన నీకు నేను బోధించాలా!
ఓస్వామీ! ఈ ఇంతులందరను దగ్గరకు చేరదీసుకొని-వారికి రతులను నేర్పాలి. వారిని దయతో చూడాలి. ఓ శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామీ! ఈ గుణాలన్నీ నీకున్నాయి. ఇదిగో ఈమె అలమేలు మంగమ్మ. ఈమెను కూడుము. 
(సంకీర్తనమునకు వివరణ: డా. మాదిరాజు గారు)

Watch for audio - https://youtu.be/tH1JvC37958